گزارش.امید بانوان؛ تحلیل شاخص‌های کلان نیروی کار در پایان سال ۱۴۰۴ و بهار ۱۴۰۵، از یک واقعیت تلخ و به تعبیر کارشناسان «فاجعه آماری» در حوزه اشتغال زنان پرده برمی‌دارد. روزنامه سازندگی در گزارش اخیر خود با عنوان «جای خالی زنان در بازار»، به واکاوی دلایل خروج ۲۰۰ هزار زن در طول یک سال گذشته از چرخه جست‌وجوی کار پرداخته است؛ پدیده‌ای که نه تنها یک بحران اقتصادی، بلکه یک زنگ خطر جدی برای سلامت روان جامعه زنان محسوب می‌شود.

تله دستمزدها و سیستم پنهان‌کار آماری

بر اساس تحلیل‌های اقتصادی، تلاقی تورم افسارگسیخته و عدم تکافوی دستمزدها، حضور زنان را در بازار کار بی‌صرفه کرده است. وقتی در شهرستان‌ها دستمزدهای پیشنهادی به زنان حدود ۱۰ میلیون تومان است، مخارج رفت‌وآمد و نگهداری فرزندان در شهرهای بزرگ، عملاً انگیزه اشتغال را از بین می‌برد. 

زهرا کریمی، استاد اقتصاد، در این گزارش تاکید می‌کند که رکود طولانی‌مدت و شوک‌های ناشی از قطع برق و گاز صنایع، زنان را به اولین قربانیان تعدیل نیرو تبدیل کرده است. نکته تأمل‌برانگیز اینجاست که نظام آماری کشور، با تعریف فوریِ زنان اخراج‌شده تحت عنوان «زن خانه‌دار» یا «دانشجو»، صندلی‌های خالی آن‌ها را پنهان می‌کند تا نرخ بیکاری رسمی تغییر فاحشی نشان ندهد؛ در حالی که نرخ مشارکت اقتصادی زنان در ایران اکنون به بدترین سطح خود در یک دهه اخیر تنزل یافته است.

بحران هویت و پناه به مهارت‌های جدید

آمارهای پلتفرم‌های شغلی مانند جاب‌ویژن نیز تایید می‌کند که ۷۴ درصد کارجویان برای بقا مجبور به حذف هزینه‌های اساسی زندگی شده‌اند و بیش از ۳۰ درصد آنان، بیش از هر چیز به حمایت‌های روانی نیاز دارند. این بحران بیش از همه، دختران فارغ‌التحصیل زیر ۳۰ سال با مهارت‌های متوسط را نشانه‌گرفته است؛ کسانی که نه امکان مهاجرت دارند و نه دستمزدهای ناچیز فعلی پاسخگوی نیازهایشان است. با این حال، ۲۷ درصد این زنان راه تسلیم را انتخاب نکرده و برای سازگاری با این اتمسفر، به یادگیری مهارت‌های جدید روی آورده‌اند.

دیده‌بان امید بانوان در استان البرز: گزارش تکان‌دهنده روزنامه سازندگی، آینه‌ای از وضعیت کل کشور است، اما تبلور عینی آن را می‌توان در کلان‌شهر کرج و حاشیه صنعتی البرز دید. زنان تحصیل‌کرده البرزی امروز میان تله دستمزدهای زیر خط فقر و هزینه‌های سرسام‌آور حمل‌ونقل معلق مانده‌اند. پاسخ به این بحران، فعال‌تر شدن کارگاه‌های مهارتیِ بومی، حمایت از مشاغل مستقل دیجیتال و ایجاد بسترهای امن اشتغال در استان است. ما در «امید بانوان» بازآموزی مهارت‌ها و ایستادگی روانی دختران البرز را تنها راه عبور از این تله اقتصادی می‌دانیم؛ شما نباید از نقشه توسعه حذف شوید.